Wat zijn de risico's van het niet naleven van de Wet DBA?
De Wet DBA is ingevoerd om duidelijkheid te scheppen over de arbeidsrelatie tussen zelfstandigen (zzp'ers) en hun opdrachtgevers. Voor organisaties die zzp'ers inhuren, is het cruciaal om de regels van de Wet DBA goed na te leven. Maar wat gebeurt er als je de wet niet correct toepast? In dit artikel bespreken we de mogelijke financiële en juridische gevolgen en geven we advies over hoe je jouw organisatie kunt beschermen tegen deze risico’s.
Wat gebeurt er als je de Wet DBA niet naleeft?
Als je de Wet DBA niet naleeft, loop je als organisatie een aantal serieuze risico’s. De Belastingdienst kan bij een controle oordelen dat er sprake is van een dienstverband in plaats van een zelfstandige samenwerking. Dit heeft de volgende gevolgen:
- Naheffingen van loonheffingen en sociale premies
Als de Belastingdienst vaststelt dat een zzp’er eigenlijk als werknemer moet worden beschouwd, moet je alsnog loonheffingen en sociale premies afdragen over de periode dat de zelfstandige voor je werkte. Deze naheffingen kunnen fors oplopen, zeker als de samenwerking langere tijd heeft geduurd. Ook ben je verplicht om eventuele niet-betaalde werkgeverslasten (zoals pensioenpremies) alsnog te betalen. - Boetes en sancties
Naast de naheffingen kan de Belastingdienst boetes opleggen als blijkt dat je bewust de regels van de Wet DBA hebt overtreden. De hoogte van de boete hangt af van de ernst van de overtreding en of er sprake is van “kwaadwillendheid” – oftewel, als je bewust gebruik hebt gemaakt van een schijnconstructie om arbeidskosten te besparen. - Financiële onzekerheid en reputatieschade
Zelfs als je denkt dat je aan de regels voldoet, kan een fout in de toepassing van de Wet DBA leiden tot financiële onzekerheid. Bedrijven die herhaaldelijk de regels overtreden, kunnen bovendien imagoschade oplopen. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor het vertrouwen van klanten, werknemers en potentiële zzp'ers die voor je organisatie willen werken.
De handhaving van de Wet DBA vanaf 2025
Hoewel de Belastingdienst sinds de invoering van de Wet DBA in 2016 nog terughoudend is geweest met handhaven, is dit met ingang van 2025 veranderd. Vanaf dat moment wordt de wet actief gehandhaafd. Wel is er sprake van een zachte landing die ook in 2026 doorgetrokken wordt. Concreet betekent dit dat de Belastingdienst in 2026 nog geen verzuimboetes oplegt. Er kunnen wel zogenaamde vergrijpboetes opgelegd worden aan organisaties die opzettelijk de regels overtreden. Daarnaast blijven naheffingen mogelijk voor de periode vanaf 1 januari 2025. Vanaf 1 januari 2027 vervalt de zachte landing en geldt volledige handhaving.
Wat houdt de handhaving in?
- De Belastingdienst voert bedrijfsbezoeken uit bij organisaties die zelfstandig professionals inhuren.
- Er wordt gekeken of de modelovereenkomsten correct worden toegepast in de praktijk en of er daadwerkelijk sprake is van zelfstandigheid.
- Het uitgangspunt is het goede gesprek en vertrouwen. Dit geeft organisaties de mogelijkheid om hun bedrijfsvoering te verbeteren. Als blijkt dat er sprake is van kwaadwillendheid kunnen er naast naheffingen ook boetes worden opgelegd.
Hoe voorkom je deze risico’s?
Als organisatie kun je maatregelen nemen om deze risico’s te beperken en ervoor zorgen dat je voldoet aan de Wet DBA:
- Gebruik een modelovereenkomst
Door gebruik te maken van een modelovereenkomst, verminder je de kans op problemen. Zorg ervoor dat deze overeenkomst past bij de specifieke werkzaamheden van de zzp’er en dat je de afspraken in de overeenkomst daadwerkelijk naleeft in de praktijk. - Zorg voor een heldere scheiding tussen zzp'ers en werknemers
Vermijd situaties waarin zzp'ers hetzelfde werk doen als je vaste werknemers. Zorg ervoor dat zelfstandigen genoeg autonomie hebben om hun werk naar eigen inzicht uit te voeren en dat er geen sprake is van een gezagsverhouding. - Wees voorbereid op controles van de Belastingdienst
Houd documentatie bij van de afspraken die je met zzp’ers maakt en zorg ervoor dat je kunt aantonen dat de samenwerking volgens de modelovereenkomst is verlopen. Het goed vastleggen van de werkomstandigheden is essentieel voor het beperken van risico’s bij een controle.
Wat als je samenwerkt met zelfstandigen?
Heb je al zzp'ers in dienst en wil je zeker weten dat je voldoet aan de Wet DBA? Dan is het verstandig om je huidige overeenkomsten en werkwijze te controleren en, waar nodig, aanpassingen te doen. Overleg met een juridisch expert kan hierbij van grote waarde zijn om boetes en naheffingen te voorkomen.
Caspar
Jurist