Uitspraak Uber zaak: wat betekent dit voor inhuur van zzp’ers?

De rechter zegt in feite: je kunt niet in één keer voor alle Uber chauffeurs bepalen of zij zelfstandig of werknemer zijn. Daarvoor verschillen de persoonlijke omstandigheden te veel. En precies dát maakt deze uitspraak zo relevant voor iedereen die met zzp’ers werkt.

Hoe liep deze zaak ook alweer?

De centrale vraag in de procedure was of Uber-chauffeurs werknemers zijn. In 2021 gaf de rechtbank Amsterdam FNV gelijk en oordeelde dat Uber-chauffeurs werknemers zijn. Uber ging daarna in hoger beroep.

In het hoger beroep stelde het gerechtshof in 2023 zogenoemde prejudiciële vragen aan de Hoge Raad. Die vragen gingen over twee punten die ook buiten platformwerk relevant zijn:

• Welke rol speelt ondernemerschap bij de kwalificatie van een arbeidsrelatie?
• Kun je zo’n kwalificatie collectief vaststellen voor een groep werkenden?

De Hoge Raad gaf als antwoord (in lijn met het Deliveroo arrest) dat er geen rangorde is tussen de omstandigheden die meetellen bij de beoordeling. Ondernemerschap is dus wél een omstandigheid, maar niet per definitie doorslaggevend. Ook benadrukte de Hoge Raad dat het kan voorkomen dat de arbeidsrelatie van de ene werkende anders uitpakt dan die van een ander, zelfs als ze in de kern dezelfde werkzaamheden doen.

En nog belangrijker: als de individuele omstandigheden binnen een groep te veel uiteenlopen, kan de rechter geen algemeen oordeel geven over de kwalificatie van die hele groep. Alleen als er wél voldoende overeenkomsten zijn binnen een bepaalde groep, kan een rechter daar in een uitspraak iets over zeggen.

Wat is er besloten?

Het Hof oordeelde vandaag dat de zes Uber-chauffeurs die in hoger beroep aan de kant van Uber mee procedeerden, zelfstandig ondernemer zijn en geen werknemer. Factoren die daarbij onder meer meewogen zijn:

• de hoogte van de eigen investeringen die de chauffeurs deden (zoals de auto);
• de vrijheid van de chauffeurs om zelf te kiezen wanneer ze werken;
• eigen keuzes in het wel of niet aannemen van werk en wat dat betekent voor inkomsten;
• ondernemersrisico, zoals aansprakelijkheid en arbeidsongeschiktheid.

Tegelijkertijd zegt het Hof ook: het kán zijn dat andere chauffeurs wél feitelijk werken als werknemer. Alleen kon het Hof dat in deze procedure niet vaststellen voor individuele chauffeurs of duidelijke groepen.

De les voor inhurende organisaties

Voor organisaties die inhuren is de boodschap: iedere beoordeling is individueel en praktijkgericht. Dus niet: “dit werk is zzp-werk” of “dit is werk in loondienst”. Wel: “hoe ziet deze opdracht eruit, hoe werken we samen, en hoe werkt het in de praktijk bij deze persoon?”. Dat vraagt om scherpte aan de voorkant en discipline tijdens de opdracht.

Dit kun jij vandaag al doen

Als je zzp’ers inzet of wilt blijven inzetten, helpt het om deze drie checks standaard te maken.

• Check de opdracht, niet alleen de functie
  Is het echt een opdracht met een duidelijke afbakening, resultaat en eigen verantwoordelijkheid? Of lijkt het meer op een structurele rol in je team?
• Check de aansturing in de praktijk
  Hoe sturen leidinggevenden aan? Is er ruimte voor eigen keuzes? Hoe zit het met roosters, vervanging, verlofachtige afspraken, teaminbedding en dagelijkse instructies?
• Leg je onderbouwing vast
  Waarom past deze opdracht bij zelfstandigheid, en welke afspraken maken jullie om dat ook zo te houden tijdens de uitvoering?

Wanneer wordt het risicovol?

Een opdracht wordt sneller kwetsbaar als iemand feitelijk meedraait als collega in loondienst. Denk aan vaste werktijden, structurele inroostering, weinig ruimte om werk te weigeren, werken met dezelfde systemen en instructies als medewerkers, en inhoudelijke leiding op dagelijkse taken. Dat betekent niet dat het nooit kan. Het betekent wel dat je bewust moet kiezen en goed moet inrichten.